Tynged yr Iaith – Darlith Caerdydd

Pum deg mlynedd yn ôl darlledodd y BBC ddarlith gan Saunders Lewis (cyn-aelod o staff Prifysgol Caerdydd), dan y teitl ‘Tynged yr Iaith’: ei fwriad oedd sbarduno Cymry Cymraeg i fynnu eu hawliau i ddefnyddio’r iaith Gymraeg; rhywbeth y honnodd fyddai’n gyfystyr a ‘chwyldro’ . Cyn 1962 nid oedd gan siaradwyr Cymraeg hawliau cyfreithiol i wasanaethau yn yr iaith, ac roedd y cefndir hanesyddol yn un o ragfarn a difaterwch – o’r Ddeddf Uno yn 1536 a waharddodd yr iaith mewn llywodraeth, hyd at yr ugeinfed ganrif.

Saunders Lewis

Mewn arddangosfa yn SCOLAR, yn seiliedig ar ddarlith Saunders Lewis, ac sy’n cynnwys copi o’r Ddeddf Uno 1536, o gyfnod Harri VIII, olrheinir hanes ac effaith y ddarlith ar y gymdeithas Gymraeg o 1962 hyd at 2012: gwelir dogfennau o’r 16 G. hyd at bamffledi gwleidyddol Cymdeithas yr Iaith o’r 1960au hyd at 2002. Mae’n bosibl gweld detholiad o’r arddangosfa ar-lein, ar ein gwefan yma –

http://www.cf.ac.uk/insrv/libraries/scolar/digital/images.html

[An exhibition based on the 1962 BBC lecture by Saunders Lewis – ‘Tynged yr Iaith’, on the fate of the Welsh language – and its immense effect on society in the fifty years afterwards].

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s