Tag Archives: bibles

Biblia Ectypa: Christoph Weigel’s remarkable engraved pictorial Bible (1695)

P1160530There are several hundred early printed Bibles in the Cardiff Rare Books Collection, but I was excited to find this very unusual edition as I was exploring our Early Continental works. The Biblia Ectypa is a fully engraved pictorial Bible, produced by the German artist Christoph Weigel and published in Augsburg in 1695. Instead of being an illustrated Bible (i.e. text embellished by illustrations), the Biblia Ectypa tells the whole Bible story entirely in beautifully-executed copper engravings.

P1160546

More than 830 highly detailed engravings are employed to tell hundreds of Biblical tales, with authentic costumes, architecture and social customs all skillfully captured. Each illustration is also accompanied by a short caption in Latin and an engraved quotation from the German Bible.

P1160558

P1160551

P1160542Engraved Bibles attained wide circulation and great popularity in the late 17th and early 18th centuries and southern Germany became a hub of copper engraving and Bible illustration. The Biblia Ectypa was a critical and commercial success for Weigel, who enjoyed a long career in Augsburg and Nuremburg as a map and print engraver and illustrator, and as publisher of at least seventy books.

P1160540

P1160537

P1160532

P1160535

Testament Newydd 1567

Ar y 7fed o Hydref 1567 cyhoeddwyd llyfr pwysig yn hanes y Beibl ac yn sgîl hynny yr iaith Gymraeg: Testament Newydd William Salesbury a’r Esgob Richard Davies. Yn 1563 y pasiwyd y Ddeddf a fynnodd gael cyfieithiadau o’r Ysgrythyrau a’r Llyfr Gweddi Gyffredin yn Gymraeg ble bynnag yr oedd yr iaith yn arferedig: heb y Beibl yn Gymraeg, byddai hanes yr iaith wedi bod yn wahanol iawn.

Un o wŷr y Dadeni a’r Diwygiad oedd William Salesbury, yn ysgolhaig gyda’i syniadau ei hun am darddiad geiriau a’r orgraff. Yn y diwedd fe ffraeodd Salesbury a Davies ar faterion ieithyddol. Cam tuag at y Beibl cyfan yn Gymraeg oedd y Testament Newydd 1567 i fod, ond yn y pen draw yr Esgob William Morgan gafodd y fraint o gyflwyno’r Beibl cyfan yn 1588.

Yr oedd rheolau llym ynghylch argraffu hyd at 1695, felly nid yng Nghymru ond yn Llundain a baratowyd y Testament Newydd i’r wasg. Argraffwyd y llyfr gan Humphrey Toy, argraffydd o dras Cymreig yn St. Paul’s Churchyard, Llundain, gyda Salesbury yn symud mewn i’w dŷ er mwyn goruchwilio’r gwaith. Yn y rhagymadrodd, y mae Davies yn tynnu sylw at y ffaith bod yr iaith Gymraeg yn iaith estron yno:

hwn yw’r Testament cyntaf a fu irioet yn Gymraeg yn, a’r printwyr eb ddyall ungair erioed or iaith, ac am hyny yn an hawdd yddynt ddeall y Copi yn iawn” (“This is the first Testament there ever was in Welsh, and the printers have never understood one word of the language, and so it is difficult for them to understand the Copy correctly”.)

Cyffrous felly yw cyhoeddi ein bod wedi darganfod copi o’r Testament Newydd 1567 ymhlith rhoddion diweddar, ac mor agos at benblwydd ei gyhoeddi ar y 7fed o Hydref!

[A recent acquisition, William Salesbury’s Welsh New Testament, a significant publication in the history of the Welsh language. It was printed in London by printers who spoke no Welsh but were supervised by Salesbury. It was published on 7th October 1567]